En daar is tie dan. Natuurlijk wist ik al maanden lang dat dit er aan zat te komen: de Hoogeveense bestuurscrisis van 2020. Ik had me daar al op voorbereid. Zijn zorgen daarom terecht? Of was CDA té vooruitstrevend in een moeilijke tijd…..en wat zegt het over de kandidaat-wethouder! 

Terras bij Luning, zon en chocomel. Waarom wil ik toch graag wethouder van de Wolden worden? Moment van reflectie…..

De letterlijke tekst in dit tweede gesprek was ‘door andere partijen er zijn zorgen over jou geuit’. Natuurlijk is niet duidelijk welke partijen en welke zorgen, maar daar nam Tamara geen genoegen mee. Waar gaat het dan precies over? Ze noemde vier opties:

  1. De persoon?
  2. De historie?
  3. De (professionele) achtergronden?
  4. De woonplaats?

En van welke partijen de zorgen komen is niet zo relevant.  Is het van concurrenten VVD en D’66? Of misschien wel van alle partijen? Natuurlijk zou er één vraag vooraf moeten worden gesteld. Waarom wil je eigenlijk wethouder worden van de gemeente De Wolden? Die vraag werd nu niet gesteld. We gaan ‘m toch beantwoorden. Daarna de 4 andere aspecten….BVO is mijn motto: betrouwbaar, verantwoordelijk en OPEN!

Hoofdvraag: Waarom wethouder worden in de Wolden?

‘Je lijkt wel gek, dat je jouw levenswerk op wilt geven voor een onzeker bestaan als wethouder van de Wolden’. Dat was één van de uitspraken van mijn heel verstandige ega. Nu het dichterbij komt bekruipt me ook wel een beetje het gevoel ‘doe ik er wel goed aan’. Maar wie A zegt…..ik ga d’r voor. Wethouder van de mooie groene, duurzame, plattelandsgemeente de Wolden. De geboortegrond van vele Kreuzes. De uitgestrekte gemeente in Zuid-West-Drenthe. Na jaren als accountant/adviseur van vele overheden en dus (indirect) ook van vele wethouders zou ik ook graag een bijdrage aan publiek bestuur willen leveren. Na 21 jaar succesvol Afier Accountants (mede-) vorm te hebben gegeven, wil ik graag iets doen voor de publieke zaak. Voor de rijke en arme inwoners van de gemeente de Wolden. Economy for the common good echt in praktijk brengen. Bestuurlijke Uitdagingen aangaan en laten zien wat ik kan betekenen voor een plaats. Toen ik dat na bijna 2 geen poltiek werk aangaf bij bestuur van CDA Drenthe dat ik wel wat (anders) wilde doen…bijvoorbeeld wethouder. Toen heb ik d’r ook bij aangegeven dat ik ook gevoel moet hebben bij zo’n gemeente. Daarmee zou ik uitkomen op Zuidwest Drenthe. Meppel, Coevorden en andere gemeente hadden al een lokale kandidaat. Daar ga je dan niet mee in concurrentie. Hoogeveen had nog geen procedure gestart en de Wolden was dus eigenlijk sneller. Daarbij wist ik natuurlijk wel wat in Hoogeveen zou gaan gebeuren en die ontwikkeling leek met ook het beste voor Hoogeveen en CDA Hoogeveen. En ik vond de Wolden een prachtige en passende uitdaging!

De Wolden, sinds jaar of 4 komen we er veel. De plaats waar onze kleinkinderen mogen opgroeien.  Mooie dorpen, mooie landelijk gebied en natuurlijk prachtige natuur. Maar ook ondernemers in de dorpen en ondernemers tussen de dorpen. Veelal agrarische bedrijven en vaak eeuwenlang geworteld in die vele hectares zandgrond van Drenthe. Ook een gemeente die ondanks dat het landelijk gebied is, groene of lange termijn ambities heeft. Nuchter en met het gezicht naar de toekomst. Een gemeente waar je je gemakkelijk thuis kunt voelen. Waar ook iets gebeurd. Energiecoöperaties, lokaal eigendom van windpark, biogas-pilots allemaal ‘kracht van de samenleving’. Is de Wolden dé plaats voor de coöperatieve samenleving? Daar een bijdrage aanleveren dat lijkt me wel een mooie opgave. Daarom zou ik al die 100 Afieristen in de steek laten? Ja, dat doet wel pijn. Maar Afier heeft ook laten zien dat ze toe is aan de nieuwe fase. Na pionieren als Afier 1.0, doorgroeien als Afier 2.0 is het tijd voor Afier 3.0. De professionaliseringsfase. Vooral als cultuurbewaker zou ik daar een substantiële rol in kunnen spelen…maar als de Wolden toch voor EJK kiest dan moet ook die rol  door de nieuwe generatie Afieristen opgepakt worden…..

De Wolden dé coöperatieve samenleving?

Wat is dat eigenlijk een coöperatieve samenleving? Is dat noaberschap? Of is dat geloven dat alles via coöperaties moet plaatsvinden? Beide doet zich daarin wel voor. Het is ook wel wat filosofen de bon commune[1] noemen. De definitie van een coöperatieve samenleving is: Een coöperatieve samenleving is een maatschappijvorm waarin burgers de regie nemen en samenwerken aan hun leefomgeving, met een dienende rol voor overheid en markt. Het doel verschuift van puur economische winst naar gezamenlijk geluk, solidariteit en duurzaamheid. Centraal staan eigen initiatief, zelforganisatie en verbinding. En een faciliterend (en misschien professionaliserend) college van B&W zeg ik d’r dan maar even bij.

 Kernkenmerken van een coöperatieve samenleving:

  • Burgers aan het roer: Burgers, overheid en markt zijn gelijkwaardige partners, waarbij de overheid faciliterend optreedt.
  • Samenwerken en Delen: In plaats van concurrentie staat samenwerking centraal om gemeenschappelijke doelen te bereiken.
  • Solidariteit en Waarden: De beweging is gebaseerd op waarden als zelfredzaamheid, democratie, gelijkheid en verantwoordelijkheid.
  • Lokaal en Regionaal: Lokale initiatieven (zoals energiecoöperaties) worden met elkaar verbonden tot een sterker collectief.

Waarom een coöperatieve samenleving?
Deze vorm wordt gezien als een antwoord op complexe maatschappelijke vraagstukken, waarbij de kracht van de gemeenschap wordt benut voor een inclusieve en circulaire leefomgeving. Het biedt een alternatief voor de ‘participatiesamenleving’, waarin de focus minder ligt op ‘moeten’ van de overheid en meer op ‘willen’ vanuit burgers. Meer over de praktische invulling en vormen van samen organiseren is te vinden in dit artikelenoverzicht van VNG. [1, 2, 3, 4, 5]

Kortom hier zou ik graag in de Wolden mee aan de slag. De 3 nieuwe wethouders zouden langs de meetlat van de coöperatieve samenleving gelegd moeten worden. Als dit een methodiek is waar we ons in de Wolden goed bij voelen, dan kunnen we daar een lange termijn agenda bij maken en daar de juiste collegeleden bij uitzoeken. De collegeleden zou dus deze vraag altijd moeten stellen:

De persoon

De persoon EJK is een rare mix van persoonskenmerken. De afgelopen 58 jaar hebben me wel geleerd dat zelfkennis het begin van alle wijsheid is. Dus ik ben geen boekhouder, niet iemand die de bewaking moet laten doen. Ik ben graag missionair bezig. Dus dien graag een grote doel. En kan dat ook als dienstbaar doen. Dus ben niet bang om voor een groep of een camera te gaan staan (als we maar iets te vertellen hebben), maar kan ook ondersteunend zijn aan de ander. Aan team. Werk het liefste in een gelijk team. Bij Afier heet dat ‘gelijke monniken, gelijk kappen’. Natuurlijk ben ik als accountant opgevoed met kritisch doorvragen en ook met goed uitzoeken. Ik ga niet (nooit) op pad zonder dat ik weet wat de achtergronden zijn. Daarbij neem ik altijd de mens als uitgangspunt. In werk, vrijwilligerswerk en in samenleving probeer ik de (individuele) menselijke waarde te vinden. Men noemt mij sociaal, maar ik kan ook heel goed zelf ergens in duiken.

Mijn onderwijsloopbaan is zegt ook veel over mij als persoon. Na soms was lastige basisschoolperiode kwam ik uit op een schooladvies LTS (VMBO). Ik herinner me dat ik op de basisschool lastig was als ik onrechtvaardig behandeld werd. Dan werd ik boos. Mijn ouders waren verbaasd over het advies en dachten ‘dat zou dan de eerste in onze familie zijn die iets met techniek heeft en wij hebben dat nooit in hem kunnen ontdekken’… dus we kiezen dan maar voor de MAVO. Dan door naar HAVO en VWO? Dat kwam d’r niet van. Gegeven de achtergrond van bankiers, accountants en politie-inspecteurs in de familie maar door naar de MEAO. Daar bleek ik toch ook wel andere kwaliteiten te hebben. Kon enorm goed boekhouden, maar schreef ook gedichten. Was jarenlang klassevertegenwoordiger. Dan een logische vervolgstap: naar de HEAO. Daarna nog niet klaar: maar de KU Brabant voor doctoraal (master) bestuurlijke informatiekunde en accountancy gedaan in Tilburg. Zeg maar IT en economie.  Ach, als de werkgever het betaald dan ook nog maar postdoctoraal registeraccountant (ook KUB). Toen ik daarbij IT weer miste toch ook nog maar de postdoc voor IT-auditor (RE) aan de VU. Jaren later op de RUG nog aangevuld met postdoc ESG-assurance (duurzaamheidsaccountancy). Kortom ik ben een doorzetter. Geef niet gauw op ook als het advies LTS is….gelukkig heb ik ook verstandige ouders….en ben niet te beroerd om wat te leren! Van jongs af aan….

De historie

Daarbij gaat het om de historie als politicus. En de jaren in provinciale staten zijn dan niet zo interessant. Het gaat de mensen vaak om de bestuurscrisis van 2020 in Hoogeveen. Een leerzaam traject.

Op 30 juni 2020 mocht ik als CDA-kopman, na diverse gesprekken binnen CDA, binnen coalitie en tussen personen van de coalitie aankondigen dat wij na 3 grote verliesjaren (18 miljoen eigen vermogen verdampt), vele gesprekken met verschillende wethouders van financiën, de grote onrust in de raad (ondermeer over vaste stemverhouding 18-13) en het gebrek aan oplossingen het tijd was voor een andere route. Als commissaris van een bedrijf had ik na 1 jaar al ingegrepen, nu hebben we d’r nog bijna 3 jaren over gedaan. Veel te lang in mijn beleving en op zakelijke gronden vonden we het tijd om door te pakken. Daarom kwam de motie ‘raadakkoord’ (onder de naam ‘zomerakkoord’, zie bijlage). Wel zonder aanziens des persoons of ‘des partijs’. Ook onze eigen wethouder moest het ontgelden, ook wij waren verantwoordelijk.  Maar het was tijd voor ingrijpen in Hoogeveen. Alleen collega Inge Oosting (PvdA) sprak daar toen haar waardering voor uit. Dat was eenmalig. CDA betaalde een hoge prijs voor deze actie. Zelf was ik vrij stoïcijns.  Ik zat er als financieel professional echter ook heel professioneel in. Hoogeveen stond aan de rand van provinciaal toezicht (had nog maar € 100.000 eigen vermogen over) en iedereen dat betwiste was het niet waard om in de raad of college te zitten. Zo zag ik dat.

De professional

Zorgen over de professional EJK hoeft men m.i. ook niet te hebben. Ik zet mijn professionele achtergrond even op een rij:

  1. Meer dan 10 jaar ervaring in lokale en provinciale politiek;
  2. Meer dan 20 jaar ondernemer met succesvol bedrijf;
  3. Sinds 1998 registeraccountant en sinds 2000 register IT-auditor
  4. Inmiddels aan de slag in mijn 6ste functie als commissaris/toezichthouder;
  5. Tientallen jaren bestuurder van stichtingen op vlak van sport, gehandicaptensport, cultuur, economie en accountancy geweest;
  6. Sinds 2004 docent geweest bij SRA, Hanze Hogeschool, UvA en Nijenrode;
  7. Gastdocent en dagvoorzitter op RUG en Hanze Hogeschool geweest;

En altijd volgens het Afier motto: mensen-voor-cijfers!

De woonplaats

Tenslotte waren er zorgen over de woonplaats? Ik woon nu op 25 minuten fietsen van het raadhuis in Zuidwolde. En op 38 minuten van de brink in Ruinen. Wij zoeken een leuke bungalow met liefst een leuke ruimte als kantoorruimte, liefst op een niet al te rustige plaats en in Zuidwolde. Dus ik wil best verhuizen. Sta open voor aanbiedingen zullen we maar zeggen. Tot heden nog gelukt. Echter, geboren in Meppel, met opa en oma uit Koekange (en uit Nijeveen), kinderen en kleinkinderen woonachtig aan de Kerkenbosweg te Zuidwolde, zelfs als inwoner van Hoogeveen (mooi dichtbij de SWO) voel ik me niet een buitenstander in de Wolden.  Het verschil tussen inwoner van Ruinerwold en Drogteropslagen is er vast even groot….

Heerlijk voorjaar aan de weg Echten-Ruinen…ook nog heel leuk fietsen. Heerlijk! 

Bijlage het raadsakkoord 2020

Op donderdag 2 juli 2020 vond in Hoogeveen een memorabele raadsavond plaats. Op 30 juni en 1 juli was met de coalitiepartners gesproken over concrete verandering in Hoogeveen: een raadsakkoord. CDA probeerde na maanden overleg een doorbraak te bewerkstelligen in bestuurlijk Hoogeveen. Een doorbraak omdat het geld op was…simpel als dat.

Voorgeschiedenis

Op 11 januari 2020 (nadat de cijfers van 11 maand 2019 bekend geworden waren) ging bij CDA en bij mij de knop om. We waren al 2 jaar bezig om de tekorten door uitgaven aan WMO en vooral jeugdzorg terug te dringen, maar dat lukt niet. Het nu was het weerstandsvermogen (in liquiditeiten) op. Er moest ‘bijzonder beheer’ komen in Hoogeveen. Liefst vanuit het college. Maar als dat niet lukte….dan moest de raad ingrijpen. In februari kwam vanuit college de uitgavenstop. Eerste stap dachten wij. In april werd Wagnerhoes ingehuurd en zij gingen onderzoek doen. In die maanden nam de druk op CDA toe. Wagnerhoes belde me op een vrijdagmiddag op toen ik naar huis reed: ‘waarom ik toch zo chagrijnig was geweest op de raadsavond daarvoor….’ik begreep hun gevoel van urgentie niet meer. Het rapport van Wagnerhoes kwam uit. Op vrijdag  las ik het, ik belde die avond nog met Erik Giethoorn: is dit alles? Dit is toch geen oplossing? Ambtenaren ontslaan, bezuinigen doorvoeren (op sociaal domein) en als klap op de vuurpijl: giga OZB-verhoging (> 20%). Dit kan ik op bierviltje kunnen opschrijven in 15 minuten tijd was mijn letterlijke tekst. Ook in de diverse coalitie-overleggen die daarna volgden begrepen de partijen elkaar niet. CU vond het een prima rapport. GB was ook akkoord. CDA vond het geen oplossing….. Deze inmiddels veenbrand ging binnen CDA voort en kwam op fractie van 25 juni, vrijdag 26 juni en spoedfractie op zaterdag 27 juni te Fluitenberg tot ontploffing. Gezamenlijk werd gewerkt aan de motie zomerakkoord (zie bijlage, met opzet naar zakencollege, waar Peter K. al bijna in Trouw januari 2020 en helemaal in VNG0-magazine van september 2020 over publiceerde). Die motie is op 30 juni aan coalitie voorgelegd. En er werd een raadsbreed belrooster gemaakt. Op 30 juni in de avond zouden alle andere fractievoorzitters gebeld worden. Ik kreeg Marin van D’66 toebedeeld. Terugkoppeling om ongeveer 23 uur die avond? Coalitie  boos maar de andere partijen in de raad waren verrast en vaak positief. Daar was op de debatavond van 2 juli niets meer van over. Coalitie en oppositie iedereen ging tekeer tegen het CDA. En de fractievoorzitter…hij was even de kop van jut. Maar ik bleef onverstoorbaar: Financieel moest Hoogeveen gered worden. Dat was mijn taak…. Het collectieve belang (voor het partijbelang) stond bij mij altijd voorop. Zelfs met raadsakkoord en zakencollege….en dat kop van jut zijn, dat blijf de jaren daarna. Politiek is niet voor bange mensen stelde Ruud Lubbers….vaak houd ik me dat voor: en dan ga je dus het gesprek aan met Mient Jan Faber…..en sta je op een vol malieveld met duizenden tegenstanders…dan maar even kop van jut! Zo zal ik ook doorgaan…

Nog even de cijfers waar we toen mee van doen hadden op een rij. Totaal verlies met compensabele baten meegerekend: € 17.9 mln. (zonder was zelfs sprake van € 28 mln.)! Eigen vermogen gemeente Hoogeveen eind 2016 was € 18 mln.

Tekst Motie Zomerakkoord

Gemeenteraad Hoogeveen, Motie Zomerakkoord, dd. 2 juli 2020

Onderwerp : Aanstellen externe informateur en starten tussentijdse informatieronde

 De raad van de gemeente Hoogeveen constateert dat:

  • er in Hoogeveen grote financiële problemen zijn;
  • het college in de notitie De samenredzaamheid van Hoogeveen aangeeft die problemen denkt te kunnen oplossen door de OZB-opbrengsten met 25% te verhogen en de eigen uitgaven met 2,5% te verlagen;
  • daarnaast de onderlinge verhoudingen in de raad niet goed zijn.

 Overweegt dat:

  • de financiële problemen en de onderlinge verhoudingen niet in de huidige politiek-bestuurlijke situatie zijn op te lossen;
  • de door het college voorgestelde oplossingsrichting niet de juiste is om de financiële problemen aan te gaan.

 Roept de raad op:

  • zo snel mogelijk een externe informateur te benoemen;
  • deze zomer een tussentijdse informatieronde te houden met als doel te komen tot een breed gedragen zomerakkoord over het beste beleid en bestuur voor gemeente Hoogeveen;
  • van de gesprekken van deze informatieronde openbare gespreksverslagen te maken.

 En roept de wethouders op om:

  • aan te blijven en na afloop van de informatieronde, op basis van het zomerakkoord, eventuele conclusies te trekken.

 Toelichting: De afgelopen tijd hoorden we al dat er verschillende ideeën leven bij fracties over hoe het nu verder moet, maar zagen we ook dat het lastig is om in een raadsvergadering tot goede gesprekken en consensus hierover te komen. Vandaar deze oproep tot een tussentijdse informatieronde. Hierin kunnen al deze ideeën goed besproken worden. Door de gespreksverslagen openbaar te maken, kan iedereen zien welke ideeën zijn ingebracht. En door als raad een externe informateur aan te stellen, kan worden gegarandeerd dat alle fracties gelijkwaardig mee kunnen doen. Wij hopen dat de informatieronde uitmondt in een breed gedragen zomerakkoord met afspraken over zowel het beste beleid als het beste bestuur voor Hoogeveen. Om een soepele overgang na het reces mogelijk te maken en te voorkomen dat er per direct een bestuurscrisis ontstaat, roepen we met deze motie de wethouders op om op hun post te blijven totdat de informatieronde is afgerond.

 Voor meer informatie verwijzen we naar de verklaring van het CDA, die als bijlage bij deze motie wordt meegestuurd.

 CDA Hoogeveen namens deze Erik-Jan Kreuze

[1] Het bonum commune | Christen Democratische Verkenningen